Siroz

ABONE OL
2 Mart 2021 16:12
0

BEĞENDİM

ABONE OL

Sağlık ansiklopedisi
SİROZ
Karaciğer hastalığı olarak siroz karaciğerin yapısında meydana gelen bir bozulma nedeniyle ortaya çıkar. Bazı hastalarda hiç bir yakınma olmaz. Kimilerindeyse karaciğer yetmezliği ve karaciğere bağırsaklardan kan getiren damarda (v. porta) basıncın artmasına bağlı çok ciddi yakınmalar ortaya çıkabilir.
Genellikle hastalarımızda kuvvetsizlik, halsizlik, iştahsızlık, kilo kaybı, karın ağrısı, cinsel güç kaybı, uyku-uyanıklık düzeninde değişme, bulantı ve kusma görülmektedir. Eğer karaciğer yetmezliği ve porta hipertansiyonu varsa daha ciddi bulgu ve yakınmalar görülmektedir. Sarılık, kaşıntı, kanamayla ilgili bozukluklar, örneğin çok kolay çürük oluşması, vücutta sıvı birikmesi, ayak bileğinde şişlik-ödem, karında sıvı birikimi-asit, mide ve yemek borusunun damarlarında aşırı genişlemesi-varis ve bunlardaki yırtılmalardan dolayı ağızdan kan gelmesi, dışkının kanlı olması, bilinçte bulanıklık ve hatta koma gelişebilmektedir.
Kronik yani uzun süren karaciğer yetersizliğine bağlı olarak hastanın el parmakları avuç içine doğru bükülerek açılması zor hale gelebilir (Dupuytren kontraktürü). Avuç içinde kızarıklıklar ve beneklenmeler, çeşitli cilt bölgelerinde kırmızı renkte, örümcek ağına benzeyen damar genişlemeleri, tükrük bezlerinde büyüme ve kolay çürük oluşması görülür. Hekim karın muayenesi yaptığında karaciğeri büyümüş saptayabileceği gibi büzülmüş de saptayabilir. Dalak büyümesi olur. Karın şişkindir ve içi sıvıyla doludur. Şişkin karını duvarında toplardamar genişlemeleri gözle görülecek derecededir. Erkek hastalarda meme büyümesi, testislerde küçülme ve vücut tüylerinde azalma olur. Beyin de etkilenmişse ellerde titreme ve elleri düzgün bir pozisyonda tutama görülmektedir.
Alkol kullanımı ile siroz arasındaki bağlantı iyi bir şekilde kanıtlanmıştır. Alkollü içeceklerde bulunan “etanol” aşırı miktarda alındığında sırasıyla yağlı karaciğere, ardından alkolik hepatite ve nihayetinde siroz gelişimine yol açan bir karaciğer zehiridir. Bazı ilaçlar da siroza yol açabiliyor: Metildopa, metotreksat, isoniazid, amiodaron. Sarılık yapan enfeksiyonlar (hepatit) ve parazitler de siroz nedenleridir. Bağışıklık bozukluğu ile ilgili rahatsızlıklar grubundan olan kronik aktif hepatit, primer biliyer siroz da siroz nedenleri arasında sayılabilir. Safra yollarının taş ya da enfeksiyon nedeniyle tıkanması da siroza neden olabilmektedir. Vücut metabolizmasının bozulduğu kalıtımsal hemokromatoz, Wilson hastalığı, alfa-1 antitripsin eksikliği, glikojen depo hastalığı da diğer bir gruptur. Kalp ve damar hastalıklarından sağ kalp yetmezliği, Budd-Chiari sendromu, venooklüzif hastalık da siroz yapar. Alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması, sarkoidoz, bazı barsak ameliyatları ve yenidoğan çocukta gelişen hepatitin de siroza yol açabildiği bilinir.
Kan tetkikleri yapıldığında kanda bulunan şekilli elemanların sayısının azaldığı (anemi, lökopeni ve trombositopeni) görülebilir. Kanama zamanında, K vitamini eksikliği ve kanı pıhtılaştıran faktörlerin eksikliği yüzünden, uzama görülebilir. Çünkü bu maddeleri karaciğer yapmaktadır. Karaciğer ise yeterli çalışamamaktadır. Bilüribin yükselmiş, albümin azalmıştır. ALT ve AST isimli kanda bulunan enzimler, bağışıklık bozukluğu – virüs ve alkol nedeniyle oluşan sirozda artar. Safra tıkanmasına bağlı sirozdaysa alkalen fosfataz, gama-glutamil transferaz ve konjuge bilirubin yükselir. Enfeksiyonla ilgili siroz nedenlerinin tanısını ortaya koyabilmek için çeşitli testler yapılır. Bağışıklık bozukluklarını araştırmak için serum otoantikorları olan anti-nükleer antikor, anti-düzkas antikoru ve serum immunglobulinleri ölçülmelidir.
Sirozla birlikte olabilen karaciğer kanseri de radyoloji yöntemleriyle araştırılmalıdır. Bu nedenle ultrasonografi, bilgiyasayarlı tomografi gibi yöntemlere başvurulur.
Hastalardan mutlaka karaciğer dokusundan parça alınmalıdır (biyopsi). Biyopsiyle alınan materyalde mikronodüller, yağlı infiltrasyon ve Mallory hiyalen cisimleri bulunursa hastaya alkolik siroz tanısı koyulur. Safra ve bağışıklık bozukluğuna bağlı sirozda da kendisine ait biyopsi bulguları olduğundan bunlara da biyopsiyle tanı koyabilmek olanağı vardır.
Tedavi için önce hastalığa neden olan etken ortadan kaldırılır. Alkol ya da ilaç kesilir. Altta yatan bir hastalık varsa tedavisi yapılır. Örneğin viral hepatit (sarılık hastalığı) için antiviral tedavi, otoimmun hepatit için prednison veya azatioprin gibi ilaçlar verilir. Hemokromatöz için vücutta fazla kan uzaklaştırılır (flebotomi) yapılır. Fazla bakır birikimine bağlı gelişen Wilson hastalığı söz konusuysa D-penisilamin veya trientin kullanılır.
Karında biriken ve asit olarak adlandırılan sıvı kimyasal olarak asit karakterde değildir. İsim benzerliği dışında başka bir özelliği yoktur. Hastanın serumunda bulunan ve bir çeşit protein olan albüminin azalması, porta damarının tansiyon artışı ve başka birkaç nedene bağlı olarak karnın periton boşluğu kısmında birikmektedir. Hastaya tuz kısıtlaması yapılarak idrar söktürücü verilmek suretiyle tedavi edilir.
Siroz hastalarında en korkulan komplikasyon mide yemek borusunda oluşan damar genişlemelerine (varis) bağlı olarak oluşan kanamalardır. Bu hastaların acilen hastaneye yatırılması gerekir. Hastalara damar yoluyla sıvı verilmeli, kendi kanlarında boğulmalarını önleyici önlem alınmalı ve somatostatin ve oktreotid ile tedavi başlanmalıdır. Endoskopi yapılıp damarlar bağlanmalı ve skleroterapi ile kanayan damarlar büzüştürülmelidir. Tekrar kanamayı önlemek için propronalol, nadolol gibi ilaçlar ve cerrahi şantlar kullanılabilir.
Siroz hastalarında karaciğer normal işlevini göremediği için bağırsaklardan kaynaklanan bazı zehirli azot bileşiklerinin zehirsizleştirme işlemini yapamayacaktır. Bu yüzden kanda biriken zehirli bileşikler beyindeki olumsuz etkileriyle “Hepatik ensefalopati” denen hastalığa neden olmaktadırlar. Hafif bir bilinç bulanıklığından komaya kadar gidebilen bu hastalıkta, bol azot içeren etli yiyeceklerin kısıtlanır ve laktüloz kullanılır. Sirozlu hastada bu hastalığı tetikleyen kanama, alkol, sakinleştirici – uyku getirici ilaç – enfeksiyon – susuz kalma, potasyum azlığı, kabızlık gibi durumlara karşı dikkatli olunmalıdır. Tedaviye cevap alınamazsa bu sefer bağırsaklardan azotun uzaklaştırılmasını sağlayan ve üretimin engelleyen neomisin, metronidazol, kanamisin veya amoksisilin gibi antibiyotikler verilir.
Sirozda korkulan bir başka ciddi komplikasyon böbrek yetmezliğidir. Karaciğerin bozukluğuna bağlı gelişen bu farklı tip böbrek yetmezliği, ne iyidir ki karaciğer hastalığı düzeltilirse geçebilmektedir. Nedeni bulunamamıştır. Kanda sodyum düşerken azot artar.
Sirozun nihai tedavisi karaciğer naklidir.

En az 10 karakter gerekli


HIZLI YORUM YAP

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.